Eğitim Sokağı
Hoşgeldiniz
Ziyaretçi. Kayıt Ol !

Sitemize Dosya Yükleyerek

Destek
Olabilirsiniz


Ünlülerle İlgili Ses Olayları
Konuyu Oyla:
  • Toplam: 0 Oy - Ortalama: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5



[-]
Etiketler
ünlülerle , ilgili , ses , olayları

Konu: 3,930
Mesaj: 11,521
Cinsiyet: Belirtmiyorum
Kıdem: 01-04-2009

1. ÜNLÜ DÜŞMESİ
İki heceli olup birinci hecesinde geniş (a, e, o, ö), ikinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunduran bazı Türkçe ve yabancı kelimelere ünlü ile başlayan veya tek ünlüden oluşan bir ek getirildiğinde kelimenin vurgusuz hâle gelen ikinci hecesindeki dar ünlünün düşmesine hece düşmesi denir. Buna orta hece düşmesi de denir:
ağız›ağzı, burun›burnu, koyun(bağır, döş)›koynuna, alın›alnı, oğul›oğlu, gönül›gönlüm, beniz,›benzi,
ömür›ömrüm, cürüm›cürmü, hüküm›hükmü, fikir›fikri...
ileri-le-mek›ilerlemek, koku-la-mak›koklamak,
kavuş-ak›kavşak, uyu›uyku, devir-›devril-...
-Bazı durumlarda geniş ünlüler de düşebilir: nerede›nerde, burada›burda, şurada›şurda...
-Bazı Arapça kelimelere (isim) yardımcı fiil getirildiğinde de hece düşmesi görülür:
kayıp›kaybolmak, emir›emretmek, keşif›keşfetmek, sabır›sabretmek...
*gönülden gönüle, ağıza, buruna, babadan oğula örneklerindeki gibi ekte geniş ünlü varsa hece düşmesi olmayabilir.
oyunu, koyunu vb. hece düşmesi olmayan kelimelerdir.
-Özel isimlerde hâliyle hece düşmesi olmaz:Gönül’e, Ömür’ü...
2. ÜNLÜ TÜREMESİ
Ünlü türemesinin görüldüğü yerler:
Sonunda, sırayla bir sürekli veya süreksiz ünsüzle bir sürekli ünsüz bulunan Arapça ve Farsça kelimelerde, son iki ünsüz arasında telâffuzu kolaylaştırmak için bir ünlü türetilir. Bu kelimelere ünlüyle başlayan ekler veya bitişik yazılacak şekilde yardımcı fiiller getirildiğinde türemiş olan ünlüler tekrar düşer. Her ikisi de ayrı ayrı ama birbirinden kaynaklanan ses olayıdır: ünlü türemesi, ünlü düşmesi.
emir ‹ emr keşif ‹ keşf
azil ‹ azl nakil ‹ nakl
hüküm ‹ hükm bahis ‹ bahs
fikir ‹ fikr nutuk ‹ nutk
sabır ‹ sabr şahıs ‹ şahs
şehir ‹ şehr ilim ‹ ilm
zehir ‹ zehr zikir ‹ zikr
–cik küçültme ekinden önce:
dar›dar-a-cık, az›az-ı-cık, bir›bir-i-cik, genç›genc-e-cik
Bazı yabancı kelimelerin başında:
ilimon, ıraf, Iramazan, İrecep, ıradıyo...
3. ÜNLÜ DARALMASI
Son sesi a veya e olan fiil kök ve gövdelerine, şimdiki zaman eki getirildiğinde kelime sonundaki sesli daralır. Bunun sebebi “y”nin daraltıcı etkisidir:
söyle-yor›söylüyor anla-yor›anlıyor yaşa-yor›yaşıyor
“de-” ve “ye-” fiil köklerine gelecek zaman, istek kipi, sıfat-fiil ve zarf-fiil eki getirildiğinde veya başka bir ek getirilip de araya –y– kaynaştırma harfi girdiğinde, bu sesler (a, e) daralarak ı, i, u, ü olur.
de-yor›diyor de-e›diye de-en›diyen de-e-lim›diyelim ye-en›yiyen
ye-ince›yiyince ye-ecek›yiyecek
Not: deyince, deyip örneklerindeki e, yazıda korunur.
Not: ne-ye›niye kelimesinde de daralma vardır.
Daralma olumsuzluk ekinin ünlüsü için de geçerlidir.
kork-ma-yor›korkmuyor,gel-me-yor›gelmiyor...
Çok heceli kelimelerde sadece söyleyişte daralma vardır.
atlayarak (›atlıyarak), başlayan (›başlıyan), yaşayacak (›yaşıyacak), atlamayalım (›atlamıyalım), gelmeyen (›gelmiyen), gizleyeli (›gizliyeli)...


alıntı

Cevapla
.
Konu: 0
Mesaj: 2
Cinsiyet:
Kıdem: 07-11-2010

Post_thanks

Cevapla
.

Anahtar Kelimeler

Ünlülerle İlgili Ses Olayları ,Ünlülerle İlgili Ses Olayları Öğretmen Forumu,Ünlülerle İlgili Ses Olayları yükle,Ünlülerle İlgili Ses Olayları download,Ünlülerle İlgili Ses Olayları indirmek istiyorum,Ünlülerle İlgili Ses Olayları ödev yükle,Ünlülerle İlgili Ses Olayları bedava, Ünlülerle İlgili Ses Olayları ÖDEV İNDİR,Ünlülerle İlgili Ses Olayları YÜKLE,etkinlik,yukle,İndir,download,inndir,Ünlülerle İlgili Ses Olayları eğitimÜnlülerle İlgili Ses Olaylarıdosya indir


Konu ile Alakalı Benzer Konular
Konular Yazar Yorumlar Okunma Son Yorum
  İstiklal Marşı'ndaki ses olayları muhibbi 3 11,943 20-04-2011, 21:50
Son Yorum: halil ibo
  İstiklal Marşındaki Ses Olayları eğitimsokağı 11 15,178 09-04-2011, 21:17
Son Yorum: sirlimen
  Ünlülerle İlgili Ses Uyumları eğitimsokağı 0 1,609 01-08-2010, 1:49
Son Yorum: eğitimsokağı
  KELİMEDE SES OLAYLARI muhibbi 0 1,624 26-12-2009, 0:20
Son Yorum: muhibbi
  SES OLAYLARI muhibbi 0 1,357 23-12-2009, 0:49
Son Yorum: muhibbi



Konuyu Okuyanlar: 1 Ziyaretçi
Türkçe Çeviri : MyBBTürkiye, MyBB, © 2002-2018 MyBB Group.
MyBB Destek: InSiDe